BADEM » Budama


BUDAMA ZAMANI: 

Yaz Budaması:
Bademde, dikimi takip eden yazın sonunda mutlaka yaz budamasının yapılması gerekir. Yaz budamasında bademin ileride alacağı şeklin iskeletinin oluşturulmasına çalışılır. Bunun için uç alma ve dipten kesme gibi işlemler yazın yapılmalıdır. Aksi halde kış budamasında, kesilen dalın diplerinden ve yan kısımlarından aşırı sürgünler çıkar.

Kış Budaması: Kış budaması yaprak dökümü ile başlayıp tomurcukların şişmeye başladığı anda sona erer. Bademde kış budamasının bahara doğru yapılmasında fayda vardır. Geç don olayı görülen yerlerde sonbaharda da budama yapılabilir. Kışları soğuk ve sert geçen yerlerde, bahar geç geldiğinden bademin budanması şubat ayı içinde yapılabilir. Erken çiçek açmaya meyilli badem ağacının, budama ile daha da erken çiçek açmaya tahrik olacağı düşünülerek budama yapılmalıdır.

DİKİM BUDAMASI:

Dikim sırasında fidan tepesinin mutlaka kesilmesi gerekir. Çünkü tepe kesilmesi (tepe vurma):
- Kesilen yerin yakınındaki gözleri uyarır ve burada dallar meydana gelir. Dolayısıyla da TAÇ oluşmasını sağlar. 
- Uyanmayı geciktirir.
- Tutmayı kolaylaştırır.
Dalsız fidanlarda budama; Dalsız ve tek gövdeli fidanın 70-80cm' den tepesi kesilir. Fidan, dikimi takip eden yılda dallandığında dallanmış fidanda olduğu gibi hareket edilir.
Dallanmış fidanda budama; Dallanmış fidanda ağacın daha sonra alacağı şekle göre dal seçimi yapılır. Fidanın dallanma durumuna göre sonraki yıllarda ŞEKİL BUDAMASI' na geçilir. 

ŞEKİL BUDAMASI: 

Birinci Yıl

Dikimi takip eden yaz ayları başında şekil verme işlemlerine başlanır. Sürgünler 7,5-10 cm olunca yaz budamasına başlanır. Fidanın üst tarafına yakın dik büyüyen bir dal lider olarak seçilir. Dar açılı çıkan dalların açıları kürdan, mandal, kamış gibi malzemelerle genişletilmelidir. Yaz aylarında süren sürgünlerden 4-6 tanesi ana dal olarak seçilir.

Diğer sürgünler çıkartılır. Lidere yakın olup onunla rekabet edecekler çıkartılır. Böylece birinci oluşturacak dallar seçilmiş olur.Durgun dönemde birinci katı oluşturan dalların en üstündekinin 50-60 cm yukarısından liderin tepesi vurulmalıdır. Yan dalların ucu ¼ oranında kesilir. Yan dalların ucu lider seçilen daldan aşağıda olmalıdır.

İkinci Yıl

Birinci katın 50-60 cm üzerinden ikinci bir kat oluşturulmalıdır. İkinci kat olarak 3-5 dal seçilir. Dalların açıları geniş olmalı, gövde ile dal arası açı 45-60 derece arasında olmalıdır. Yeni oluşturulan ikinci katın dalları birinciden daha kısa olmalıdır. Böylece alttaki dallar gölgelenmez. Ana dalların ucu son göz aşağı bakacak şekilde 1/3 oranında kısaltılmalıdır.  

Üçüncü Yıl

Her yıl ana dalların ve liderin ucundan 1/3 oranında kesilir. Ağaç çeşidine, toprak ve iklim durumuna göre 8-12 ana dal olgun verim çağında bir ağaçta bulunmalıdır. İhtiyaca göre 3. bir kat da oluşturulabilir. Ölü dallar, hastalıklı ve kırılmış dallar budanır. Bu işlemlere ileriki yıllarda da devam edilir.


ÜRÜN (VERİM) BUDAMASI :

Şekil  verme  işlemi tamamlanan ağaçlarda fizyolojik denge oluşturulmuştur. Kurulan bu dengenin uzun süre muhafaza edilmesi gerekir. Ürün budamasında dikkat edilecek hususlar:

- Ana dallar tek tek ele alınmalı, bunlar üzerinde dikine büyüyen birbiri üzerine gelen dallar var ise çıkartılmalıdır.

- Ana veya yardımcı dallardan çıplaklaşmaya yönelenler kısa kesilerek boş yerlerde yeni dalların oluşturulmasına çalışılır. 

- Meyve dallarından bir kısmı özellikle yaşlı olanları kesilerek atılır.

- Kuru, hastalıklı veya zayıflamış dallar diplerinden kesilerek çıkarılır.

- Bir ana veya yardımcı dal üzerinde fazla miktarda meyve dalı oluşmuş ise bunlar arasında seyreltme yapılır.

- Verim budamasında dal bükme ve eğmelerine yer verilmemeli, dallar ancak bağ olarak kullanılmalıdır

- Meyve ağırlığı nedeniyle eğilerek açıları genişlemiş dallar diğer dallara bağlanarak eski hallerine getirilir.


GENÇLEŞTİRME BUDAMASI :


Verimden düşmüş   yaşlı ağaçlarda yeniden kuvvetli sürgünler oluşturarak yeni bir taç oluşturulmasına gençleştirme budaması denir. Gençleştirme budamasında önce kurumuş, sık ve birbiri üzerine gelen dallar çıkarılır. Geri kalan dallarda da kısa budamalar yapılarak ağacın tacı küçültülmüş ve yeniden kuvvetli sürgün oluşumu sağlanmış olur. Gençleştirme budaması yapılan ağaçların ana dalları ve gövdeleri üzerinde birçok obur dallar, kuvvetli sürgünler oluşur. Bunlardan yalnız yeni tacın oluşumu için gerekli olanlar bırakılır, diğerleri tamamen çıkartılır.

BAKIM BUDAMASI:

Mevsim koşulları ve Hasat sonrasında bazı dallarda darbeye ve ağacın şekline bağlı kırılmalar aynı zamanda kurumalar meydana gelebilir. Kırılan dallar kesilmediği taktirde kurumaya başlar. Kuruyan bu dallar budanmadığı zaman ağaç yarayı kapatamadığı için kuruma ağacın iç kısımlarına doğru devam eder. Aynı zamanda kuru dallar içerisinde birçok bakteri ve böcek çeşiti barındırırlar. Bu nedenle kurumaya başlayan dal bağlı bulunduğu dala sıfır noktasından kesilmelidir.

BUDAMA SONRASI NELER YAPILMALIDIR?

Budama sonunda çıkan budama artıkları ve bahçe kenarlarındaki çalılıklar, kuru bitki parçaları hastalık ve zararlıların en iyi barınak yeridir. Meyve ağaçlarına ve ürünlerine zarar veren bu hastalık ve zararlıların çoğalmaması için bu artıklar yakılmalı veya bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Budama sonunda meyve ağaçlarında kış ilaçlamalarının da yapılması zorunludur.

kaynak: www.cevizbademkitabi.com

Facebook.com 'da Paylaş twitter.com 'da Paylaş Google Bookmarks 'ta Paylaş